Teckel met rugklachten: wanneer moet je met spoed naar de dierenarts?

Je teckel piept bij het optillen, of wankelt achter. De moeilijke vraag is niet wat het is, maar hoeveel haast het heeft. Dit is hoe je dat beslismoment neemt, en wat je doet in de uren daarvoor.

Kort antwoord: Bel direct een spoedkliniek als je teckel niet meer op de achterpoten kan staan, zijn poten sleept of niet meer kan plassen. Dat is graad 3 tot 5 op de klinische IVDD-schaal. Met behoud van diep pijngevoel loopt ongeveer 90 procent na een operatie weer, zonder dat gevoel nog 50 tot 60 procent.

Bij een teckel met rugklachten is de moeilijke vraag zelden wat het is. De moeilijke vraag is hoeveel haast het heeft: nu in de auto, of morgenochtend bellen. Dit artikel gaat over dat ene beslismoment. Wil je eerst weten hoe je de vroege signalen herkent, lees dan rugproblemen bij teckels (IVDD) herkennen.

Wanneer is een teckel met rugklachten een spoedgeval?

Bel meteen een dierenarts of spoedkliniek, ook midden in de nacht, bij een van deze signalen:

• je teckel kan niet meer zelfstandig staan of lopen op de achterpoten
• een achterpoot sleept mee of wordt op de voetrug gezet
• er zit geen enkele bewuste beweging meer in de achterhand
• je teckel plast niet meer zelf, of er lekt alleen nog urine
• de rug is plotseling zo pijnlijk dat je hond zich niet meer wil bewegen

Het American College of Veterinary Surgeons omschrijft een gescheurde tussenwervelschijf als in de regel een echte chirurgische spoedsituatie. Het Universitair Dierenziekenhuis in Utrecht schrijft dat chirurgie bijna altijd noodzakelijk is wanneer er naast serieuze verlammingsverschijnselen ook verlies van de normale blaasfunctie optreedt.

Wanneer kan het tot de volgende ochtend wachten?

Alleen als je teckel nog normaal loopt, zelf plast en er verder niets verandert. En ook dan bel je nog dezelfde dag. Het verschil tussen vandaag komen en morgen komen is een afweging van de dierenarts aan de telefoon, niet van jou op de bank.

Vraag in dat gesprek altijd één ding extra: welke signalen betekenen dat je alsnog vannacht moet komen. Dan heb je een afspraak en een vangnet. IVDD kan binnen enkele uren van alleen pijn naar uitval gaan, en dat is precies waarom even aankijken bij dit ras zo vaak misgaat.

Wat betekenen de vijf IVDD-graden voor de haast?

Dierenartsen delen IVDD in vijf graden in. Dachshund Health UK zet de klinische graadschaal en de herstelcijfers per graad op een rij:

Volgens diezelfde bron herstelt bij graad 1 ongeveer 70 tot 100 procent met rust en medicatie, en rond de 95 procent na een operatie. Bij graad 5 loopt tot 30 procent weer zonder operatie en 50 tot 60 procent met operatie. Het verschil tussen die uitersten is voor een groot deel een kwestie van tijd.

Belangrijk: de graad stelt de dierenarts vast, niet jij. Deze tabel helpt je bepalen hoe hard je moet bellen. Het is geen instrument om zelf een diagnose te stellen.

Waarom telt tijd bij IVDD in uren en niet in dagen?

Bij IVDD drukt schijfmateriaal op het ruggenmerg. Hoe langer die druk aanhoudt, hoe meer schade er bovenop de eerste beschadiging komt. Het Riney Canine Health Center van Cornell University vat het kort samen: als een operatie wordt geadviseerd, wacht dan niet, want hoe langer je wacht, hoe groter de kans dat het ruggenmerg niet meer herstelt.

Het verschil is groot. Het American College of Veterinary Surgeons rapporteert dat honden die hun diepe pijngevoel nog hebben in ongeveer 90 procent van de gevallen na een operatie weer gaan lopen. Is dat gevoel verdwenen, dan daalt dat naar 50 tot 60 procent.

Daarom wil de dierenarts ook weten hoe laat het begon. Niet uit nieuwsgierigheid: dat tijdstip weegt mee in de afweging tussen opereren en conservatief behandelen.

Wat doe je in de uren voordat je bij de dierenarts bent?

• Leg je teckel in een bench of reismand. Klein, vlak, geen trap, geen bank, geen sprongetje, ook niet heel even.
• Til met twee handen op: één onder de borst, één onder de achterhand, rug zo recht mogelijk.
• Gebruik een tuigje, geen halsband.
• Geef geen pijnstiller uit je eigen medicijnkast en geen restje medicatie van een ander dier. Los van de risico’s maskeert pijnstilling precies de signalen waarop de dierenarts zijn inschatting baseert.
• Noteer het tijdstip waarop je het eerste uitvalsverschijnsel zag.
• Film tien seconden van het looppatroon voordat je vertrekt. In de wachtkamer loopt een gespannen hond anders dan thuis.
• Bel vooraf, ook bij een kliniek die 24 uur open is. Dan staat het team klaar als je binnenkomt.

Wat vertel je de dierenarts als je belt?

Houd het kort en feitelijk. Dit is wat een dierenarts nodig heeft om te triëren:

1. Ras en variëteit: teckel, en of hij glad-, ruw- of langharig is.
2. Hoe laat het eerste symptoom begon.
3. Of je hond nog zelfstandig staat en loopt.
4. Of hij een poot sleept of op de voetrug zet.
5. Wanneer hij voor het laatst geplast heeft.
6. Of hij pijn aangeeft bij optillen of bij aanraken van de rug.
7. Of hij eerder een rugepisode had, en welke medicatie hij nu krijgt.

Wanneer bel je een spoedkliniek in plaats van je eigen dierenarts?

Binnen openingstijden bel je je eigen dierenarts, en zeg je meteen dat het om een teckel met mogelijke uitval gaat. Daarbuiten bel je de dienstdoende spoedkliniek.

Vraag bij uitvalsverschijnselen expliciet of er beeldvorming beschikbaar is, of dat er doorverwezen moet worden. Het Universitair Dierenziekenhuis in Utrecht stelt de diagnose met een MRI-scan, omdat een gewone röntgenfoto het ruggenmerg en de uitpuiling niet zichtbaar maakt. Een doorverwijzing kost uren, en die uren tellen mee.

Hoe groot is de kans dat een teckel dit krijgt?

Groot genoeg om rugklachten bij dit ras nooit weg te wuiven als een stijve dag. In de peer-reviewed studie DachsLife 2015 (Packer e.a., Canine Genetics and Epidemiology, 2016) had van 2.031 teckels 15,7 procent ooit IVDD. Per variëteit liep dat sterk uiteen: 24,4 procent bij de standaard gladharige teckel tegenover 7,1 procent bij de standaard ruwharige. Dachshund Health UK komt in zijn eigen rasgezondheidsonderzoek op 25 procent bij gladhaar en 9 procent bij ruwhaar.

Praktisch gezegd: bij een gladharige teckel wordt ongeveer één op de vier ooit patiënt. Behandel rugklachten dus als een rugprobleem, tot een dierenarts iets anders zegt.

Wat als de spoedzorg financieel niet haalbaar is?

Zeg dat aan de telefoon, voordat je komt. Een dierenarts kan een plan in stappen voorstellen: eerst stabiliseren en pijn bestrijden, dan beslissen over beeldvorming. Wat spoedzorg ongeveer kost, staat in wat kost spoedzorg bij de dierenarts en in wat kost het om een dier te redden.

Voor dieren zonder eigenaar of zonder middelen betalen wij die eerste zorg uit donaties. Wil je dat de volgende teckel niet hoeft te wachten tot het geld er is, doneer dan hier. Hoe wij te werk gaan lees je in dieren in nood helpen.

Vervangt dit artikel het oordeel van je dierenarts?

Nee. Dit is voorlichting, geen diagnose en geen behandeladvies. Elke teckel, elke rug en elke situatie is anders, en alleen een dierenarts die je hond ziet kan de graad vaststellen en een behandeling kiezen. Twijfel je? Bel. Een telefoontje dat achteraf niet nodig bleek, kost je vijf minuten. Andersom kunnen diezelfde vijf minuten het verschil maken.

Bronnen

• Dachshund Health UK: klinische IVDD-graadschaal en prevalentiecijfers per variëteit
• Packer e.a., DachsLife 2015, Canine Genetics and Epidemiology, 2016
• American College of Veterinary Surgeons, Intervertebral Disc Disease
• Universitair Dierenziekenhuis Utrecht, Hernia
• Cornell University Riney Canine Health Center, Intervertebral Disc Disease