Stichting Animal ProtectStichting Animal Protect
Doneer
Terug naar kennis & verhalen

Hond of kat aangereden: wat doe je in de eerste 30 minuten?

Iris van Loon · Hoofdredacteur
7 min leestijd

Een aanrijding duurt een seconde. Wat je in het half uur daarna doet, bepaalt vaak de afloop. Dit is de volgorde: eerst je eigen veiligheid, dan bellen, dan het dier stil en warm houden. Plus de fouten die de meeste schade doen.

Een aanrijding duurt een seconde. Wat je in het half uur daarna doet, bepaalt vaak meer dan wat er later in de kliniek gebeurt. Hieronder staat de volgorde, kort genoeg om met één hand te lezen terwijl je langs de weg staat.

Snel antwoord: Zorg eerst voor je eigen veiligheid: alarmlichten aan, hesje aan, blijf van de rijbaan af. Bel daarna 144 en geef je exacte locatie door. Dek het dier vervolgens toe en houd het stil. Til het niet op zolang rugletsel niet is uitgesloten. Zijn er gewonde mensen of acuut verkeersgevaar, bel dan eerst 112.

De nummers en de wettelijke plichten hieronder gelden voor Nederland. Ben je elders, gebruik dan het alarmnummer en de regels van dat land.

Wat doe je in de eerste minuut?

Een tweede ongeluk helpt niemand. Zet je auto voorbij de plek stil, alarmlichten aan, hesje aan voordat je uitstapt. Sta nooit met je rug naar het verkeer en laat kinderen in de auto zitten.

Kijk daarna naar het dier vanaf een paar meter afstand en beantwoord drie vragen: beweegt het, ademt het, en ligt het op de rijbaan of in de berm? Die drie antwoorden heb je zo aan de telefoon nodig.

Zijn er mensen gewond of blokkeert het dier een drukke weg, bel dan eerst 112.

Wie bel je, en wat zeg je precies?

Gaat het om een huisdier, dan bel je 144, het landelijke meldnummer voor dieren in nood. Daar wordt bepaald of de dierenambulance, de dierenpolitie of een opvang komt.

Eén ding wordt zelden vermeld: 144 is niet meer gegarandeerd dag en nacht bemand. De Dierenbescherming noemt als bereikbaarheid maandag tot en met zaterdag 8:00 tot 18:30 uur en zondag 9:30 tot 18:30 uur, en adviseert om bij geen gehoor 0900-8844 te bellen, of 112 bij spoed (dierenbescherming.nl). Sta je er 's nachts, ga er dan niet van uit dat er wordt opgenomen.

Gaat het om groot wild zoals een ree, hert of zwijn, bel dan de politie via 0900-8844 en niet de dierenambulance. De faunabeheereenheden zijn daar duidelijk over: niet achtervolgen, niet meenemen, wachten op de valwildafhandelaar (FBE Noord-Holland).

Geef door: de straat plus een hectometerpaaltje of huisnummer, om welk dier het gaat, wat je ziet, en of het dier op de rijbaan ligt. Blijf ter plaatse zolang dat veilig kan. Een melder die blijft staan, scheelt zoektijd.

Mag je het dier aanraken of optillen?

Aanraken: rustig en van voren, ja. Optillen: alleen als het echt moet.

Een gewond dier bijt uit pijn en angst, ook een dier dat je al jaren kent. Het LICG adviseert daarom om bij een hond een bandje of verband om de snuit te leggen en dat in de nek vast te knopen; een kat wikkel je liever in een dikke handdoek (licg.nl). Doe dat niet bij een dier dat benauwd is, braakt of een korte snuit heeft.

Moet het dier van de rijbaan af, ondersteun dan het hele lichaam en houd de rug zo recht mogelijk. Vermoed je rug- of nekletsel, schuif het dier dan op een vlakke, stevige ondergrond in plaats van het op te tillen: een plank, een hoedenplank, een stuk stevig karton. Veterinaire richtlijnen zijn hierin eenduidig, beweging van kop, nek en wervelkolom moet zo klein mogelijk blijven (Merck Veterinary Manual, PDSA).

Een kat til je niet aan de poten of het nekvel op, maar schuif je in een doos of wasmand met een handdoek. Weegt de hond meer dan ongeveer vijftien kilo, doe het dan met zijn tweeën.

Wat moet je juist niet doen?

Dit is het deel dat zelden wordt opgeschreven en dat de meeste schade voorkomt.

  • Niet optillen bij slepende achterpoten of een slap achterlijf. Dat wijst op rug- of bekkenletsel, en verkeerd tillen kan een gedeeltelijke breuk compleet maken.
  • Geen eten of drinken geven. Er volgt mogelijk narcose, en bij inwendig letsel of slikproblemen is drinken gevaarlijk.
  • Geen pijnstiller uit je eigen kastje. Paracetamol kan dodelijk zijn voor katten, ibuprofen en diclofenac zijn giftig voor hond en kat.
  • Geen kruik of warmtekussen tegen het lichaam. Een dier in shock heeft een slechte doorbloeding van de huid en verbrandt snel. Een deken of jas is genoeg.
  • Geen jodium, zalf of alcohol in de wond, en een voorwerp dat vaststeekt laat je zitten.
  • Niet achter een wegrennend dier aan rennen. Je jaagt het verder de weg op.
  • Niet doorrijden, ook niet als het dier lijkt te zijn weggekomen.
  • Niet naar huis omdat het dier er goed uitziet. Inwendige schade wordt soms pas na 12 tot 72 uur zichtbaar. Laat het dier altijd beoordelen.

Hoe herken je shock, en wat doe je dan?

Let op bleek of grijzig tandvlees, snelle oppervlakkige ademhaling, koude poten en oren, en een dier dat steeds suffer wordt. Dat is een spoedgeval.

Wat je wel doet: het dier stil, plat en warm houden met een deken of jas, het niet heen en weer verplaatsen, en zo snel mogelijk naar een dierenarts of dierenambulance. Bel de praktijk vooraf, dan staat er een tafel klaar.

Dit artikel vervangt geen dierenarts. Het beschrijft wat je kunt doen tot professionele hulp er is. Elke behandelbeslissing hoort bij een dierenarts te liggen.

Ben je verplicht te stoppen als je zelf een dier aanrijdt?

In Nederland: in de meeste gevallen ja, en dat weten weinig mensen.

Artikel 7 van de Wegenverkeerswet 1994 verbiedt om de plaats van een ongeval te verlaten als daarbij, naar je weet of redelijkerwijs moet vermoeden, letsel of schade aan een ander is toegebracht (wetten.overheid.nl). Een hond of kat met een eigenaar valt daaronder. Artikel 3:2a van het Burgerlijk Wetboek bepaalt namelijk dat dieren geen zaken zijn, maar dat de bepalingen over zaken wel op dieren van toepassing zijn (wetten.overheid.nl). Schade aan iemands dier is dus schade aan die persoon. Wie ter plaatse behoorlijk de gelegenheid biedt om zijn identiteit en die van zijn voertuig vast te stellen, valt niet onder het verbod (artikel 7, tweede lid).

Toch doorgereden, bijvoorbeeld in paniek? Artikel 184 van dezelfde wet sluit strafvervolging uit als je je binnen twaalf uur na het ongeval uit eigen beweging bij de politie meldt, voordat je als verdachte bent aangehouden of verhoord, en daarbij je identiteit en die van je voertuig bekendmaakt. Dat is geen vrijbrief, wel een reden om vandaag te bellen in plaats van morgen.

Bij groot wild geldt daarnaast dat je het meldt bij de politie, waarna de valwildregeling van de provincie in werking treedt.

Heb je ook een plicht als je een aangereden dier alleen maar vindt?

Ja. Artikel 2.1, zesde lid, van de Wet dieren is één zin lang: "Een ieder verleent een hulpbehoevend dier de nodige zorg." Het zevende lid breidt dat uit naar dieren die niemand houdt, dus ook naar wilde dieren (wetten.overheid.nl).

Je hoeft daarvoor geen dierenarts te zijn. Een melding bij 144 met een precieze locatie vult die zorgplicht in de praktijk al in. En je bent als vinder niet automatisch de betaler van de rekening. Hoe dat zit lees je in ons stappenplan voor een gewond dier vinden en in wat spoedzorg bij de dierenarts kost.

Wat als het dier is weggerend?

Dat gebeurt vaak, en het zegt weinig over de ernst: adrenaline maskeert veel. Een aangereden kat kruipt meestal niet ver weg, maar juist laag en dichtbij, onder een auto, in een heg of onder een schuur.

Doe dit: noteer tijd, plek en de richting waarin het dier verdween, meld het alsnog bij 144 zodat de melding bekend is, en zoek laag met een zaklamp, ook overdag. Vraag omwonenden om onder hun auto en in hun schuur te kijken. Een gechipt dier wordt bij de dierenarts of dierenambulance direct herkend, dus meld ook als het dier is weggelopen.

Wat je daarna nog kunt doen

Bel je een dierenambulance, houd dan rekening met wachttijd. De meeste dierenambulances draaien op vrijwilligers en giften. Hoe je zo'n rit aanvraagt en wat je zelf kunt doen lees je in wanneer bel je de dierenambulance.

De eerste zorg na een aanrijding, vervoer, röntgenfoto's, pijnstilling, kan niet wachten tot duidelijk is wie er betaalt. Precies dat gat vullen donateurs. Wil je dat een volgend dier niet hoeft te wachten, dan kun je doneren of eerst lezen wat het kost om een dier te redden.

Bronnen en voorbehoud

Wetteksten en bereikbaarheidstijden kunnen wijzigen; controleer bij twijfel de bron. Dit artikel geeft algemene informatie, geen juridisch advies en geen vervanging van een dierenarts.

Veelgestelde vragen

Dit vragen mensen ons vaak

Korte, eerlijke antwoorden op de vragen die mensen het vaakst stellen.

Wat doe je als eerste als je een hond of kat hebt aangereden?

Zorg eerst dat je zelf veilig staat: auto voorbij de plek, alarmlichten aan, veiligheidshesje aan. Bel daarna 144 en geef je exacte locatie door. Dek het dier vervolgens toe met een jas of deken en houd het stil. Zijn er gewonde mensen of blokkeert het dier een drukke weg, bel dan eerst 112.

Ben je in Nederland verplicht te stoppen als je een dier aanrijdt?

In de meeste gevallen wel. Artikel 7 Wegenverkeerswet 1994 verbiedt de plaats van een ongeval te verlaten als je weet of redelijkerwijs moet vermoeden dat er letsel of schade aan een ander is toegebracht. Een hond of kat met eigenaar valt daaronder, omdat de bepalingen over zaken op dieren van toepassing zijn (artikel 3:2a BW). Bied ter plaatse de gelegenheid om je identiteit vast te stellen.

Ik ben doorgereden na een aanrijding met een dier. Kan ik dat nog herstellen?

Meld je zo snel mogelijk zelf bij de politie. Artikel 184 Wegenverkeerswet 1994 sluit strafvervolging uit als je je binnen twaalf uur na het ongeval uit eigen beweging meldt, voordat je als verdachte bent aangehouden of verhoord, en daarbij je identiteit en die van je voertuig bekendmaakt.

Heb je een plicht als je een aangereden dier alleen maar vindt?

Ja. Artikel 2.1, zesde lid, van de Wet dieren bepaalt dat een ieder een hulpbehoevend dier de nodige zorg verleent; het zevende lid trekt dat door naar dieren die niemand houdt, dus ook wilde dieren. Je hoeft geen dierenarts te zijn: een melding bij 144 met een precieze locatie vult die zorgplicht in de praktijk al in.

Mag je een aangereden hond of kat zelf optillen?

Alleen als het dier acuut gevaar loopt. Sleept het achterlijf of zijn de achterpoten slap, dan kan er rug- of bekkenletsel zijn en kan verkeerd tillen een gedeeltelijke breuk compleet maken. Schuif het dier dan op een plank, hoedenplank of stevig karton en houd de rug zo recht mogelijk. Een kat schuif je in een doos of wasmand.

Wat mag je een aangereden dier absoluut niet geven?

Geen eten en geen water, omdat er mogelijk narcose volgt en slikken bij inwendig letsel gevaarlijk is. Ook geen pijnstillers uit je eigen kastje: paracetamol kan dodelijk zijn voor katten en ibuprofen en diclofenac zijn giftig voor hond en kat. Gebruik geen kruik of warmtekussen tegen het lichaam, een deken is genoeg.

Het aangereden dier is weggerend. Wat nu?

Wegrennen zegt niets over de ernst, want adrenaline maskeert pijn. Noteer tijd, plek en richting, meld het alsnog bij 144 en zoek laag en dichtbij met een zaklamp: onder auto’s, in heggen en onder schuurtjes. Een gechipt dier wordt bij de dierenarts of dierenambulance direct herkend.

Welk nummer bel je buiten Nederland bij een aangereden dier?

De nummers 144 en 0900-8844 gelden alleen in Nederland. In de rest van de Europese Unie is 112 het algemene alarmnummer, maar dierenambulances, meldpunten en meldplichten verschillen per land. Zoek het nummer van jouw land op voordat je het nodig hebt; de handelingsvolgorde in dit artikel blijft wel gelijk.

Iris van Loon is hoofdredacteur bij Stichting Animal Protect en schrijft over dierenwelzijn, spoedhulp en eerlijk doneren. Elk artikel wordt vóór publicatie inhoudelijk gecontroleerd; kostenbedragen zijn indicatief.

Deel dit artikel

Help ons meer mensen te bereiken