Wild dier gevonden (egel, vogel)? Wanneer helpen en wie bellen | Stichting Animal Protect
Egel, vogel of ander wild dier in nood: wanneer help je — en wanneer juist niet?
Iris van Loon — Hoofdredacteur
3 min leestijd
Bij wilde dieren is goed bedoelde hulp soms het gevaarlijkste wat er is. Een jonge vogel op de grond hoort daar meestal gewoon te zitten. Zo zie je het verschil tussen "in nood" en "met rust laten".
Bij honden en katten is de regel simpel: een dier in nood help je. Bij wilde dieren ligt het ingewikkelder — daar is verkeerde hulp soms schadelijker dan geen hulp. Elke lente worden duizenden gezonde jonge vogels en hazen "gered" die helemaal niet gered hoefden te worden.
Dit artikel geeft je de vuistregels om het verschil te zien.
Eerst: wanneer is een wild dier écht in nood?
Grijp in (of beter: bel in) bij een wild dier dat:
zichtbaar gewond is: bloed, een hangende vleugel of poot, aangereden
in direct gevaar is: op de rijbaan, in het water zonder eruit te kunnen, vast in een net of gaas
door een kat of hond gepakt is geweest — ook zonder zichtbare wond zijn die beten vaak fataal door infectie
vliegen vol op het lijf heeft zitten of eitjes van vliegen (kleine witte korrels) draagt
een egel is die midden op de dag rondscharrelt, zeker als hij wankelt of mager oogt — egels zijn nachtdieren
Wanneer laat je het dier juist met rust?
Jonge vogels ("takkelingen") met veren die op de grond zitten: dit is een normale fase tussen nest en vliegen. De ouders voeren ze op de grond. Zit de takkeling op een gevaarlijke plek, zet hem dan hooguit een paar meter verderop in een struik — de ouders raken hem niet kwijt door mensengeur, dat is een mythe.
Jonge hazen en reekalfjes die alleen liggen: de moeder is niet weg, ze blijft juist bewust op afstand om geen aandacht te trekken. Aanraken of meenemen is hier de fout.
Gezonde dieren op een onhandige plek (een eend in de tuin, een egel in de border): geduld werkt beter dan ingrijpen.
De kernvraag is altijd: is dit dier gewond of verzwakt — of alleen op een plek waar ik hem niet verwacht?
Wat doe je bij een écht noodgeval?
Bel 144 (red een dier) of rechtstreeks een wildopvang in je regio. Zij bepalen of het dier opgehaald moet worden en door wie.
Moet het dier vervoerd worden? Gebruik een kartonnen doos met luchtgaten en een handdoek — donker en krap is voor een wild dier juist rustgevend. Geen open mandjes.
Warm, donker, stil — en dan afblijven. Elke blik en aai is voor een wild dier pure stress.
Geef geen eten en zeker geen melk. Koemelk is voor vrijwel alle wilde dieren (egels voorop) schadelijk, en het verkeerde voer kan een verzwakt dier fataal worden. Water in een laag schaaltje mag wel.
Waarom wilde dieren naar een gespecialiseerde opvang moeten
Wilde dieren thuis "even laten aansterken" klinkt lief, maar is om drie redenen een slecht idee: het is zonder ontheffing niet toegestaan, de zorg luistert veel nauwer dan bij huisdieren (voeding, temperatuur, soortgenoten), en elk uur tussen mensen maakt terugkeer naar de natuur moeilijker. Wildopvangcentra zijn hierin gespecialiseerd én bevoegd.
Veelgestelde vragen
Ik heb een egel overdag in mijn tuin. Is dat altijd een noodgeval?
Meestal wel een reden tot oplettendheid: gezonde egels slapen overdag. Scharrelt hij doelgericht met nestmateriaal, dan kan het een moederegel zijn — even aankijken. Wankelt hij, ligt hij stil in de zon of oogt hij mager, bel dan 144 of een egelopvang.
Mag ik een jonge vogel terugleggen in het nest?
Een kale of donzige nestjonge (nog zonder echte veren) mag je terugzetten in het nest als je dat veilig kunt bereiken — de ouders verstoten hem niet om mensengeur. Een bevederde takkeling hoort juist op de grond en hoeft alleen naar een veilige struik verplaatst te worden.
Wie betaalt de opvang van een wild dier?
Wildopvangcentra draaien grotendeels op donaties en vrijwilligers; er is geen eigenaar en geen gemeente-plicht zoals bij zwerfhuisdieren. Meebetalen aan de opvang van jouw vondst mag altijd, en helpt de volgende vondeling. Ook onze spoedhulp bestaat volledig dankzij donateurs.
Een watervogel zit vast in visdraad. Zelf lossnijden?
Alleen als het dier veilig bereikbaar is én je het volledig kunt bevrijden — half lossnijden met achterblijvend draad is erger. Twijfel je: blijf bij het dier en bel 144. Vislood en draad zijn een van de meest voorkomende én meest voorkombare doodsoorzaken bij watervogels.
Over de redactie — Iris van Loon is hoofdredacteur bij Stichting Animal Protect en schrijft over dierenwelzijn, spoedhulp en eerlijk doneren. Elk artikel wordt vóór publicatie inhoudelijk gecontroleerd; kostenbedragen zijn indicatief.
