Pies lub kot potrącony przez samochód: co robić w pierwszych 30 minutach?

Potrącenie trwa sekundę. To, co zrobisz przez następne pół godziny, często decyduje o wyniku. Oto kolejność: najpierw własne bezpieczeństwo, potem telefon, potem utrzymanie zwierzęcia w spokoju i cieple. Plus błędy, które szkodzą najbardziej.

Potrącenie trwa sekundę. To, co zrobisz w ciągu następnego pół godziny, waży często więcej niż to, co wydarzy się później w klinice. Poniżej jest kolejność, na tyle krótka, by przeczytać ją jedną ręką, stojąc przy drodze.

Szybka odpowiedź: Najpierw zadbaj o własne bezpieczeństwo: światła awaryjne, kamizelka odblaskowa, zejdź z jezdni. Następnie zadzwoń po pomoc i podaj dokładną lokalizację. Potem przykryj zwierzę i nie pozwól mu się ruszać. Nie podnoś go, dopóki nie wykluczono urazu kręgosłupa. Jeśli są ranni ludzie lub zagrożenie w ruchu, dzwoń najpierw pod numer alarmowy.

Numery telefonów i obowiązki prawne poniżej dotyczą Holandii. Jeśli jesteś gdzie indziej, kolejność czynności pozostaje ta sama, ale najpierw sprawdź numer alarmowy i przepisy swojego kraju: w Unii Europejskiej 112 to ogólny numer alarmowy, ale pogotowia dla zwierząt, punkty zgłoszeń i obowiązek zgłoszenia różnią się w zależności od kraju.

Co robisz w pierwszej minucie?

Drugi wypadek nikomu nie pomoże. Zatrzymaj auto za miejscem zdarzenia, włącz światła awaryjne i załóż kamizelkę, zanim wysiądziesz. Nigdy nie stój tyłem do ruchu, a dzieci zostaw w samochodzie.

Dopiero potem spójrz na zwierzę z kilku metrów i odpowiedz na trzy pytania: czy się rusza, czy oddycha i czy leży na jezdni, czy na poboczu? Te trzy odpowiedzi będą potrzebne przez telefon.

Jeśli są ranni ludzie albo zwierzę blokuje ruchliwą drogę, zadzwoń najpierw pod numer alarmowy.

Do kogo dzwonisz i co dokładnie mówisz?

W Holandii przy zwierzęciu domowym dzwonisz pod 144, krajowy numer zgłoszeniowy dla zwierząt w potrzebie. Tam decyduje się, czy przyjedzie pogotowie dla zwierząt, policja do spraw zwierząt czy schronisko.

Jedna rzecz jest rzadko wspominana: numer 144 nie jest już gwarantowanie obsługiwany dzień i noc. Holenderska organizacja Dierenbescherming podaje godziny od poniedziałku do soboty 8:00 do 18:30 i w niedzielę 9:30 do 18:30 oraz radzi, by przy braku odpowiedzi dzwonić na policyjny numer 0900-8844, a w nagłym wypadku na 112 (dierenbescherming.nl). W nocy nie zakładaj, że ktoś odbierze.

Jeśli chodzi o dużą zwierzynę, na przykład sarnę, jelenia lub dzika, zadzwoń na policję pod 0900-8844, a nie po pogotowie dla zwierząt. Holenderskie jednostki zarządzania fauną mówią jasno: nie ścigaj zwierzęcia, nie zabieraj go ze sobą, poczekaj na przeszkoloną osobę (FBE Noord-Holland).

Podaj: ulicę plus słupek kilometrowy lub numer domu, o jakie zwierzę chodzi, co widzisz oraz czy zwierzę leży na jezdni. Zostań na miejscu, dopóki jest to bezpieczne. Osoba, która czeka, oszczędza ekipie czas szukania.

Czy wolno dotknąć albo podnieść zwierzę?

Dotknąć: spokojnie i od przodu, tak. Podnieść: tylko jeśli naprawdę trzeba.

Ranne zwierzę gryzie z bólu i strachu, także zwierzę, które znasz od lat. Holenderskie centrum informacji LICG radzi więc założyć psu bandaż wokół pyska i zawiązać go na karku, a kota owinąć w gruby ręcznik (licg.nl). Nie rób tego u zwierzęcia, które ma duszności, wymiotuje albo ma krótki pysk.

Jeśli zwierzę musi zejść z jezdni, podeprzyj całe ciało i trzymaj grzbiet możliwie prosto. Przy podejrzeniu urazu kręgosłupa lub szyi wsuń zwierzę na płaskie, sztywne podłoże, zamiast je podnosić: deskę, półkę bagażnika, kawałek sztywnego kartonu. Wytyczne weterynaryjne są tu zgodne, ruch głowy, szyi i kręgosłupa trzeba ograniczyć do minimum (Merck Veterinary Manual, PDSA).

Kota nigdy nie podnosi się za łapy ani za skórę na karku, tylko wsuwa do pudła lub kosza na pranie z ręcznikiem. Jeśli pies waży więcej niż około piętnaście kilogramów, zróbcie to we dwoje.

Czego zdecydowanie nie robić?

To część, którą rzadko się zapisuje, a która zapobiega największym szkodom.

• Nie podnoś zwierzęcia, któremu wloką się tylne łapy albo ma bezwładny zad. To wskazuje na uraz kręgosłupa lub miednicy, a złe podniesienie może zamienić pęknięcie w pełne złamanie.
• Nie podawaj jedzenia ani wody. Możliwe, że będzie potrzebne znieczulenie, a przy urazie wewnętrznym lub kłopotach z połykaniem picie jest niebezpieczne.
• Żadnych leków przeciwbólowych z własnej apteczki. Paracetamol może być śmiertelny dla kotów, a ibuprofen i diklofenak są toksyczne dla psów i kotów.
• Żadnego termoforu ani poduszki grzewczej przy ciele. Zwierzę we wstrząsie ma słabe ukrwienie skóry i łatwo się poparzy. Koc albo kurtka wystarczą.
• Nie wlewaj jodyny, maści ani alkoholu do rany, a przedmiot tkwiący w ciele zostaw na miejscu.
• Nie biegnij za uciekającym zwierzęciem. Wypchniesz je dalej na drogę.
• Nie odjeżdżaj, nawet jeśli wygląda na to, że zwierzę uciekło.
• Nie wracaj do domu dlatego, że zwierzę wygląda dobrze. Uszkodzenia wewnętrzne ujawniają się czasem dopiero po 12 do 72 godzinach. Zawsze zleć badanie.

Jak rozpoznać wstrząs i co wtedy zrobić?

Zwróć uwagę na blade lub szarawe dziąsła, szybki płytki oddech, zimne łapy i uszy oraz zwierzę, które staje się coraz bardziej senne. To stan nagły.

Co robisz: trzymasz zwierzę w spokoju, płasko i w cieple pod kocem lub kurtką, nie przenosisz go tam i z powrotem i jak najszybciej jedziesz do weterynarza albo wzywasz pogotowie dla zwierząt. Zadzwoń do lecznicy wcześniej, wtedy stół będzie gotowy.

Ten artykuł nie zastępuje weterynarza. Opisuje, co możesz zrobić do czasu przyjazdu profesjonalnej pomocy. Każda decyzja o leczeniu należy do lekarza weterynarii.

Czy masz obowiązek zatrzymać się, jeśli sam potrącisz zwierzę?

W Holandii: w większości przypadków tak, i mało kto o tym wie.

Artykuł 7 holenderskiej ustawy o ruchu drogowym (Wegenverkeerswet 1994) zakazuje opuszczania miejsca wypadku, jeśli wiesz lub powinieneś rozsądnie przypuszczać, że wyrządzono innej osobie obrażenia lub szkodę (wetten.overheid.nl). Pies lub kot z właścicielem się w tym mieści. Artykuł 3:2a holenderskiego kodeksu cywilnego stanowi bowiem, że zwierzęta nie są rzeczami, ale przepisy o rzeczach stosuje się do zwierząt (wetten.overheid.nl). Szkoda w cudzym zwierzęciu jest więc szkodą wyrządzoną tej osobie. Kto na miejscu należycie umożliwi ustalenie swojej tożsamości i tożsamości pojazdu, nie podlega zakazowi (artykuł 7 ustęp 2).

Odjechałeś mimo wszystko, w panice? Artykuł 184 tej samej ustawy wyłącza ściganie karne, jeśli w ciągu dwunastu godzin od wypadku zgłosisz się dobrowolnie na policję, zanim zostaniesz zatrzymany lub przesłuchany jako podejrzany, i podasz swoją tożsamość oraz dane pojazdu. To nie jest przepustka, ale powód, by zadzwonić dziś, a nie jutro.

Przy dużej zwierzynie zgłaszasz zdarzenie policji, a dalej działa prowincjonalna procedura dla rannej zwierzyny.

Czy masz obowiązek, jeśli tylko znajdziesz potrącone zwierzę?

Tak. Artykuł 2.1 ustęp 6 holenderskiej ustawy o zwierzętach ma jedno zdanie: każdy udziela potrzebującemu zwierzęciu niezbędnej opieki. Ustęp 7 rozszerza to na zwierzęta, których nikt nie utrzymuje, czyli także na zwierzęta dzikie (wetten.overheid.nl).

Nie musisz być do tego weterynarzem. Zgłoszenie z dokładną lokalizacją w praktyce wypełnia ten obowiązek. I jako znalazca nie jesteś automatycznie tym, kto płaci rachunek. Nasz holenderski poradnik to wyjaśnia: gewond dier gevonden, wat nu (po niderlandzku).

Co jeśli zwierzę uciekło?

Zdarza się to często i niewiele mówi o powadze urazu: adrenalina wiele maskuje. Potrącony kot zwykle nie odbiega daleko, tylko chowa się nisko i blisko, pod samochodem, w żywopłocie albo pod komórką.

Zrób tak: zapisz godzinę, miejsce i kierunek, mimo wszystko zgłoś zdarzenie, żeby zgłoszenie istniało, i szukaj nisko z latarką, także w dzień. Poproś sąsiadów, żeby zajrzeli pod auta i do komórek. Zwierzę z czipem zostanie od razu rozpoznane u weterynarza lub w pogotowiu dla zwierząt, więc zgłoś je również wtedy, gdy uciekło.

Co możesz zrobić później

Jeśli wzywasz pogotowie dla zwierząt, licz się z czekaniem: większość holenderskich pogotowi działa dzięki wolontariuszom i darowiznom. Przeczytaj, jak wezwać pogotowie dla zwierząt w Holandii.

Pierwsza pomoc po potrąceniu, transport, zdjęcia rentgenowskie, leki przeciwbólowe, nie może czekać, aż będzie jasne, kto zapłaci. Właśnie tę lukę wypełniają darczyńcy. Jeśli chcesz, by kolejne zwierzę nie musiało czekać, możesz przekazać darowiznę, przeczytać, ile kosztuje uratowanie zwierzęcia, albo zobaczyć, jak jeszcze pomóc zwierzętom w potrzebie.

Źródła i zastrzeżenie

• Wegenverkeerswet 1994, artykuł 7 i artykuł 184: https://wetten.overheid.nl/BWBR0006622/2025-01-01#HoofdstukII_Paragraaf1_Artikel7
• Wet dieren (ustawa o zwierzętach), artykuł 2.1: https://wetten.overheid.nl/BWBR0030250#Hoofdstuk2_Paragraaf1_Artikel2.1
• Burgerlijk Wetboek księga 3, artykuł 2a: https://wetten.overheid.nl/BWBR0005291#Boek3_Titeldeel1_Afdeling1_Artikel2a
• Dierenbescherming o numerze zgłoszeniowym 144: https://www.dierenbescherming.nl/over-ons/service-en-informatie/dier-in-nood
• LICG, pierwsza pomoc dla zwierząt domowych: https://www.licg.nl/ehbo-bij-huisdieren/
• Merck Veterinary Manual, first aid and transport of small animals: https://www.merckvetmanual.com/emergency-medicine-and-critical-care/emergency-medicine-introduction/first-aid-and-transport-of-small-animals
• PDSA, how to safely move an injured pet: https://www.pdsa.org.uk/pet-help-and-advice/pet-health-hub/other-veterinary-advice/how-to-safely-move-an-injured-pet
• FBE Noord-Holland, potrącenie dzikiego zwierzęcia: https://fbenoordholland.nl/ik-heb-een-wild-dier-aangereden/

Teksty ustaw i godziny dostępności mogą się zmieniać; w razie wątpliwości sprawdź źródło. Ten artykuł zawiera ogólne informacje, nie jest poradą prawną ani zamiennikiem wizyty u weterynarza.